فرزانه؛ آواز مقاومت تا پای چوبه‌دار

 

محل تولد: آبادان

سن: ۲۶

تحصیلات: دبیرستان

محل شهادت: شیراز

تاریخ شهادت: ۱۳۶۷

مجاهد شهید فرزانه پورکشکولی قشقایی، از فرزندان دلیر ایل قشقایی، در سال ۱۳۴۱ در آبادان چشم به جهان گشود. او در خانواده‌ای رشد کرد که مبارزه و ایستادگی در برابر دیکتاتوری، بخشی از تاریخ و زندگی آن بود.

پدر فرزانه از نفت‌گران غیور پالایشگاه آبادان و از فعالان جنبش ملی کردن صنعت نفت به رهبری دکتر محمد مصدق در این پالایشگاه بود. به‌واسطه فعالیت‌های او، خانواده‌شان همواره زیر نظر و کنترل ساواک شاه قرار داشت. از همین رو فرزانه از همان دوران کودکی، با فضای مبارزه، آزادی‌خواهی و مقاومت در برابر سرکوب آشنا شد.

در سال ۱۳۴۶، خانواده فرزانه به شیراز نقل مکان کردند. اما سایه سرکوب رژیم شاه همچنان بر زندگی آنان سنگینی می‌کرد. در اول شهریور ۱۳۵۰، همزمان با یورش گسترده ساواک برای دستگیری اعضا و کادرهای سازمان مجاهدین، فرزانه که تنها ۹ سال داشت، با یورش مأموران ساواک به خانه پدرش، برای دستگیری برادرش، روبه‌رو شد.

او از همان کودکی طعم تلخ سرکوب و دیکتاتوری را چشید.

در سال ۱۳۵۴، با دستگیری دو برادرش، فرزانه برای نخستین‌بار با سازمان مجاهدین خلق آشنا شد. بین سال‌های ۱۳۵۵ تا ۱۳۵۷، به‌واسطه رفت‌وآمد به زندان برای ملاقات، با خانواده‌های زندانیان سیاسی ارتباط پیدا کرد و هر روز بیش از پیش با آرمان‌ها و راه مجاهدین خلق آشنا شد.

فرزانه در جریان تظاهرات انقلاب ضدسلطنتی، فعالانه شرکت داشت و فعالیت‌های انقلابی خود را هرچه بیشتر گسترش داد. در قیام بهمن که به سرنگونی رژیم شاه انجامید، او حضوری فعال و پرشور داشت و در تصرف مرکز شهربانی شیراز شرکت کرد.

او به همراه خواهرش، فاطمه، در مسجد وکیل شیراز با ساختن کوکتل‌مولوتف، رزمندگان را پشتیبانی می‌کرد. جوانان انقلابی، که تنها به همین امکانات ابتدایی مسلح بودند، در نبردی پرشور مرکز شهربانی شیراز را به تصرف خود درآوردند.

از همان روزهای پس از سرنگونی رژیم شاه، فرزانه به سازمان مجاهدین خلق وصل شد و راهی را که از سال‌های کودکی با آن آشنا شده بود، آگاهانه و استوار برگزید.

او در انجمن دانش‌آموزان مسلمان شهر شیراز فعالیت‌های انقلابی و مبارزاتی خود را به مرحله‌ای تازه رساند. با آغاز سال تحصیلی ۱۳۵۸ تا ۱۳۵۹، مسئولیت انجمن دانش‌آموزان مسلمان دبیرستان سرور آلادپوش در شیراز را برعهده گرفت.

فرزانه در مسیر فعالیت‌های سیاسی و مبارزاتی خود بارها مورد حمله چماقداران ارتجاع قرار گرفت و بارها ضرب‌وشتم شد، اما هیچ‌یک از این فشارها و یورش‌ها نتوانست او را از راهی که انتخاب کرده بود بازدارد.

در تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ نیز فعالانه شرکت داشت. پس از ۳۰ خرداد، در تیم‌های پشتیبانی سازماندهی شد و برای رزمندگان مجاهد امکانات تهیه می‌کرد.

پس از اعدام انقلابی آخوند دستغیب، که به‌دست شهید مقدس گوهر ادب‌آواز انجام شد، سپاه در آذر ۱۳۶۰ به خانه آنان یورش برد. فرزانه ناگزیر شد زندگی مخفی را در پیش گیرد.

اما این دوران نیز چندان نپایید. در دی‌ماه ۱۳۶۰، فرزانه به همراه برادر و خواهرش، فاطمه، دستگیر و روانه زندان شد.

زندان؛ میدان نبرد فرزانه

مجاهد شهید فرزانه پورکشکولی قشقایی در زندان مقاومتی شگرف از خود نشان داد. او بارها و بارها زیر شکنجه رفت، اما هر بار با مقاومت سرفرازانه خود، شکنجه‌گران را ناکام و تحقیر کرد.

دژخیمان در بیدادگاه رژیم، در حالی که نتوانسته بودند اطلاعاتی از او به‌دست آورند، فرزانه را به دو سال زندان محکوم کردند.

اما مقاومت او برای رژیم قابل تحمل نبود.

پس از پایان دوران محکومیت، او را آزاد نکردند و فرزانه از سال ۱۳۶۲ تا ۱۳۶۶، سال‌های طولانی دیگری را در زندان و در شرایط ملی‌کشی گذراند.

او سال‌ها در بند ماند، نه به‌خاطر جرمی که مرتکب شده باشد، بلکه به‌خاطر پایداری بر سر مواضع و مقاومت در برابر خواسته‌های دژخیمان.

سرانجام، از آنجا که رژیم بهانه و دلیلی برای ادامه زندانی کردن او نداشت، در سال ۱۳۶۶ آزاد شد.

اما آزادی برای فرزانه پایان راه نبود.

او پس از آزادی، در تلاش برای وصل مجدد به سازمان مجاهدین خلق برآمد و برای بازگشت به صفوف مقاومت، تلاش‌های فراوانی کرد.

در جریان همین تلاش‌ها، در خرداد ۱۳۶۷ بار دیگر دستگیر و روانه زندان شد.

پاسداران برای دستگیری فرزانه به خانه آنان یورش بردند. در جریان این یورش، مادر فرزانه، شهید زینب قشقایی، به اعتراض برخاست. پاسداران در پاسخ به اعتراض این مادر، او را مورد ضرب‌وشتم قرار دادند؛ ضرب‌وشتمی که به ایست قلبی و شهادت او انجامید.

به این ترتیب، مادر فرزانه نیز به خیل شهیدان راه آزادی پیوست.

اما رژیم هنوز از فرزانه و مقاومتش دست نکشیده بود.

فرزانه بار دیگر به زندان بازگشت؛ این بار در آستانه یکی از سیاه‌ترین جنایت‌های تاریخ معاصر ایران.

در مرداد ۱۳۶۷، هنگامی که قتل‌عام زندانیان سیاسی در سراسر ایران جریان داشت، فرزانه پورکشکولی قشقایی نیز به‌دلیل پایداری بر سر آرمان و راه خود، سربدار شد و جانش را در راه آزادی ایران فدا کرد.

او در ۲۶سالگی، پس از سال‌ها مبارزه، زندگی مخفی، زندان، شکنجه، مقاومت و ملی‌کشی، به کاروان شهیدان مجاهد خلق پیوست.

آواز زندگی در دل زندان

یکی از هم‌بندی‌های فرزانه، درباره روحیه سرشار و حضور پرشور او در زندان چنین نوشته است:

«مدتها با فرزانه در سلول عمومی سپاه بودیم. روحیه پرشور فرزانه و سرحالی و نشاط او همیشه محیط سرد و نمور زندان را برایمان تغییر می‌داد. صدای بسیار دلنشینی داشت. به‌درک واصل شدن دستغیب را با طنز و به‌حالت نمایش، با حرکات زیبا به ما نشان می‌داد و همه ما را به خنده و شادی در زندان وا می‌داشت... او صدای فوق‌العاده قشنگی داشت و ترانه‌های مرضیه را برایمان می‌خواند.»

این‌گونه بود که فرزانه، حتی در دل سلول‌های سرد و نمور زندان، زندگی و امید را زنده نگه می‌داشت.

زندان نتوانست صدایش را خاموش کند.

شکنجه نتوانست اراده‌اش را درهم بشکند.

سال‌های اسارت نتوانستند شور و نشاطش را از او بگیرند.

او در میان دیوارهای زندان نیز می‌خواند، می‌خندید، روحیه می‌داد و فضای سنگین و سرد اسارت را با حضور پرشور خود دگرگون می‌کرد.

فرزانه پورکشکولی قشقایی، فرزند دلیر ایل قشقایی، دختری بود که از کودکی با صدای پای ساواک و فضای مبارزه بزرگ شد؛ در نوجوانی راه مجاهدین خلق را شناخت؛ در انقلاب ضدسلطنتی به میدان آمد؛ در برابر چماقداران و سرکوبگران ایستاد؛ زندگی مخفی را تجربه کرد؛ سال‌های طولانی زندان و شکنجه و ملی‌کشی را پشت سر گذاشت؛ پس از آزادی بار دیگر راه وصل به مقاومت را در پیش گرفت و سرانجام در قتل‌عام بزرگ سال ۱۳۶۷، سربلند و استوار جان خود را فدای آزادی کرد.

یاد و نام او، یاد مقاومت زنی است که در برابر دو دیکتاتوری سر خم نکرد.

او رفت، اما آوازش در خاطره هم‌بندی‌هایش باقی ماند.

او را سربدار کردند، اما نتوانستند راهی را که برای آزادی برگزیده بود، خاموش کنند.

فرزانه زنده است؛ در خاطره مقاومت، در آواز آزادی و در راهی که برای رهایی ایران پیمود.

روحش شاد و یادش گرامی باد.

درخواست برای یافتن عکس و اطلاعات

متأسفانه تاکنون عکسی از این مجاهد شهید قهرمان در دسترس نیست.

از همه هموطنانی که مجاهد شهید فرزانه پورکشکولی قشقایی را می‌شناختند یا عکس، خاطره و اطلاعاتی از زندگی و مبارزات او در اختیار دارند، درخواست می‌شود اطلاعات خود را به نشانی زیر ارسال کنند:

aida.nikjo@gmail.com

باشد که با یاری همه آنان که خاطره این قهرمانان را در سینه دارند، یاد و نام شهیدان راه آزادی هرچه بیشتر زنده و ماندگار بماند.