منوچهر نادری؛ استوار تا پای چوبه‌دار

 

محل تولد: سوادکوه

سن: ۲۷

تحصیلات: دبیرستان

محل شهادت: تهران

تاریخ شهادت: ۱۳۶۷

محل زندان: قزلحصار، گوهردشت، اوین

مجاهد شهید منوچهر نادری در سال ۱۳۴۰ در شیرگاه مازندران چشم به جهان گشود. دوران کودکی و نوجوانی خود را در زادگاهش گذراند و تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در همان‌جا به پایان رساند. او از جوانانی بود که در سال‌های پرالتهاب انقلاب ضدسلطنتی، با آرزوی آزادی و رهایی مردم ایران، قدم به میدان مبارزه گذاشت.

در سال ۱۳۵۷، منوچهر فعالانه در قیام‌ها و تظاهرات مردمی علیه دیکتاتوری شاه شرکت کرد. در همان دوران با سازمان مجاهدین خلق ایران آشنا شد و پس از پیروزی انقلاب، فعالیت خود را به‌عنوان هوادار سازمان آغاز کرد. او در بخش‌های مختلف تشکیلاتی در شهرهای استان مازندران، از جمله شیرگاه، قائم‌شهر و ساری، حضوری پیگیر و فعال داشت. ایمان عمیق منوچهر به آرمان آزادی و تلاش خستگی‌ناپذیرش در مسیر مبارزه، خشم و کینه نیروهای سرکوبگر و چماقداران وابسته به رژیم را برانگیخته بود.

یک‌بار، هنگامی که منوچهر تنها بود، گروهی از همین نیروها او را محاصره کردند و چنان مورد ضرب‌وشتم قرار دادند که جانش در معرض خطر قرار گرفت. اما او با چالاکی و شجاعت توانست خود را از محاصره برهاند و از آن صحنه خارج شود. این حمله نه‌تنها اراده او را درهم نشکست، بلکه عزمش را برای ادامه راهی که انتخاب کرده بود، استوارتر ساخت.

پس از سرکوب خونین تظاهرات بزرگ و مسالمت‌آمیز سازمان مجاهدین خلق ایران در ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ و آغاز مرحله جدید مبارزه، منوچهر نیز ناگزیر به فعالیت مخفی روی آورد. او مدتی به فعالیت در استان مازندران ادامه داد و سپس بنا بر تصمیم سازمان به تهران منتقل شد؛ شهری که قرار بود صحنه سال‌های دشوار اسارت و پایداری او باشد.

در اواخر سال ۱۳۶۰، گشتی‌های سپاه پاسداران منوچهر را در تهران شناسایی و دستگیر کردند. او در دوران بازجویی با فشارها و شکنجه‌های سنگین روبه‌رو شد و سرانجام، بنا بر روایت زندگی‌نامه‌اش، در دادگاهی فاقد دادرسی عادلانه به ۱۵ سال زندان محکوم گردید. از آن پس، سال‌های زندگی او میان دیوارهای زندان‌های اوین، گوهردشت و قزل‌حصار گذشت؛ سال‌هایی سرشار از رنج، اما آمیخته با ایستادگی و مقاومت.

در طول حدود هفت سال اسارت، منوچهر پیوسته تحت فشار و شکنجه قرار داشت. بازجویان چنان سر او را به دیوار کوبیده بودند که بخشی از جمجمه‌اش دچار فرورفتگی شده بود و از سردردهای مزمن و حملات شدید میگرنی رنج می‌برد. بااین‌حال، دردهای جانکاه نتوانستند روحیه زنده و رزمنده او را خاموش کنند. شوخ‌طبعی و نشاط منوچهر همچنان پابرجا بود و او نمی‌گذاشت رنج‌های جسمی‌اش بر روحیه همرزمانش سایه بیندازد. در فضای سنگین زندان، همین روحیه مقاوم و انسانی، جلوه‌ای از قدرت اراده او بود.

منوچهر در برابر فشارها، تهدیدها و توطئه‌های زندانبانان و شکنجه‌گران، سرسختانه می‌ایستاد. او بر این باور بود که نباید در برابر عوامل سرکوب تسلیم شد یا به آنان امتیازی داد. پایداری‌اش تنها در تحمل شکنجه خلاصه نمی‌شد؛ او می‌کوشید روحیه مقاومت را در میان دیگر زندانیان زنده نگه دارد و اجازه ندهد فضای ارعاب، امید و همبستگی آنان را از بین ببرد.

او علاقه ویژه‌ای به سردار شهید خلق، موسی خیابانی، داشت و بارها جملاتی از او را با لحن و کلامی که از وی به یاد داشت، تکرار می‌کرد. این یادآوری‌ها برای منوچهر تنها بازگویی چند جمله نبود؛ نشانه‌ای از پیوند عمیق او با آرمان‌ها و ارزش‌هایی بود که به‌خاطرشان به میدان آمده و سال‌های جوانی خود را در زندان سپری کرده بود. او با همین رفتارها می‌کوشید شعله مقاومت را در دل همرزمانش روشن نگاه دارد.

سرانجام، در مردادماه ۱۳۶۷، هنگامی که زندانیان سیاسی سر موضع در سراسر ایران با موجی از اعدام‌های جمعی روبه‌رو شدند، زندگی منوچهر نادری نیز به دست دژخیمان رژیم خمینی به پایان رسید. در جریان قتل‌عام زندانیان سیاسی، که پس از فتوای خمینی آغاز شد، منوچهر را نیز همراه با هزاران مجاهد خلق زندانی دیگر اعدام کردند؛ زندانیانی که سال‌ها اسارت و شکنجه نتوانسته بود آنان را از مواضع و باورهایشان عقب براند.

منوچهر نادری در ۲۷سالگی، پس از سال‌ها مبارزه و هفت سال پایداری در زندان، جان خود را در راه آرمان آزادی مردم ایران فدا کرد. زندگی او روایت جوانی است که از خیابان‌های شهرهای مازندران تا سلول‌های تاریک اوین، گوهردشت و قزل‌حصار، از انتخاب خود دست نکشید؛ جوانی که حتی در محاصره شکنجه و بیماری، تلاش می‌کرد امید و روحیه را به همرزمانش بازگرداند.

نام منوچهر نادری در شمار مجاهدان خلقی باقی می‌ماند که زندان و شکنجه نتوانست اراده‌شان را درهم بشکند. یاد او، یاد ایستادگی در برابر سرکوب و وفاداری به آرمان آزادی است؛ یاد مجاهدی که تا واپسین لحظه بر باورهایش پای فشرد و جان خود را در راه رهایی مردم ایران نثار کرد.

یاد مجاهد شهید منوچهر نادری گرامی و راه آزادی‌خواهانه‌اش در خاطره نسل‌ها زنده باد.

ادامه مطلب

مسعود امینی؛ سربدار گوهردشت

 

محل تولد: سنقر

سن: ۲۵

تحصیلات: -

محل شهادت: کرج

تاریخ شهادت: ۱۳۶۷

محل زندان: گوهردشت

مجاهد شهید مسعود امینی، متولد سال ۱۳۴۲ در سنقر کلیایی، از زندانیان سیاسی مقاومی بود که پس از سال‌ها اسارت و شکنجه، در جریان قتل‌عام زندانیان سیاسی در تابستان ۱۳۶۷ در زندان گوهردشت کرج سربدار شد. او تنها ۲۵ سال داشت؛ جوانی که سال‌های مهم زندگی‌اش را پشت میله‌های زندان گذراند و سرانجام، همچون هزاران زندانی سیاسی دیگر، قربانی قتل‌عام خونین سال ۶۷ شد.

مسعود دوران تحصیل و سال‌های نخست زندگی خود را در سنقر کلیایی گذراند. پس از انقلاب ضدسلطنتی، در فضایی که هواداری از سازمان مجاهدین خلق ایران در محیط زندگی و خانواده‌اش وجود داشت، با آرمان‌های این سازمان آشنا شد و به صفوف مجاهدین خلق پیوست. او در جوانی راهی را برگزید که سرنوشتش را با مبارزه سیاسی و مقاومت در برابر سرکوب گره زد.

پس از ۳۰ خرداد ۱۳۶۰، مسعود دستگیر شد. از آن پس، سال‌های زندگی او در زندان و زیر فشار و شکنجه گذشت. بنا بر اطلاعات موجود، او حدود هفت سال را در زندان کرمانشاه سپری کرد؛ سال‌هایی دشوار که به‌جای آزادی و زندگی در کنار خانواده، در اسارت و محرومیت گذشت. با وجود این، سرگذشت او در شمار زندانیان مجاهدی قرار گرفت که در سال‌های زندان، همچنان با هویت و مواضع سیاسی خود شناخته می‌شدند.

در ابتدای سال ۱۳۶۷، مسعود امینی همراه با گروهی از زندانیان مجاهد کرمانشاه به زندان گوهردشت کرج منتقل شد. انتقال زندانیان به شهری دور از محل زندگی خانواده‌هایشان، نگرانی و بی‌خبری آنان را بیشتر کرد. بنا بر روایت خانواده‌ها و اطلاعات منتشرشده دربارهٔ این انتقال‌ها، هنگامی که بستگان زندانیان برای پیگیری علت دورشدن عزیزانشان مراجعه می‌کردند، به آنان گفته می‌شد که انتقال به تهران به‌دلیل شرایط جنگی و برای حفظ امنیت زندانیان صورت گرفته است.

اما آنچه در تابستان ۱۳۶۷ در زندان‌های ایران رخ داد، فاجعه‌ای به‌مراتب هولناک‌تر بود. پس از صدور فرمان اعدام زندانیان سیاسی از سوی روح‌الله خمینی، شمار زیادی از زندانیان که بر مواضع سیاسی خود پافشاری می‌کردند، در روندی مخفیانه و شتاب‌زده به جوخه‌های اعدام سپرده شدند. زندانیان مجاهد منتقل‌شده از کرمانشاه نیز در زندان گوهردشت در شمار قربانیان این قتل‌عام قرار گرفتند.

در مرداد ۱۳۶۷، مسعود امینی در زندان گوهردشت اعدام شد. او که سال‌های جوانی خود را در زندان کرمانشاه و سپس گوهردشت گذرانده بود، دیگر فرصتی برای بازگشت به خانه و دیدار دوباره با خانواده‌اش نیافت. خبر اعدام او نیز، بنا بر روایت خانواده، نه در زمان وقوع، بلکه ماه‌ها بعد و در پی مراجعه و پرس‌وجوی پدر و مادرش آشکار شد.

چند ماه پس از قتل‌عام، پدر و مادر مسعود برای ملاقات با فرزندشان به زندان مراجعه کردند؛ بی‌خبر از اینکه او دیگر در میان زندانیان نبود. به آنان گفته شد که ملاقات ممنوع است. خانواده که هنوز از سرنوشت فرزندشان اطلاعی نداشتند، در شهریور ۱۳۶۷ بار دیگر برای پیگیری وضعیت او به احمد نوریان، سرپرست زندان‌های کرمانشاه، مراجعه کردند.

پاسخی که خانواده دریافت کرد، پایان تلخ سال‌ها انتظار و نگرانی بود: به آنان گفته شد که پسرشان اعدام شده است. اما رنج خانواده به همین خبر محدود نماند. وقتی پدر و مادر مسعود دربارهٔ محل دفن فرزندشان پرسیدند، بنا بر روایت نقل‌شده، به آنان گفته شد که او گور مشخصی ندارد و اعدام‌شدگان در گورهای جمعی دفن شده‌اند.

این پاسخ، زخمی دیگر بر دل خانواده‌ای بود که پس از سال‌ها بی‌خبری، حتی از حق دانستن محل دفن عزیزشان نیز محروم مانده بود. پدر و مادر مسعود نه فرصت وداع با فرزندشان را یافتند و نه نشانی روشنی از آرامگاه او دریافت کردند؛ آنان با حقیقتی تلخ روبه‌رو شدند که هزاران خانوادهٔ قربانیان قتل‌عام ۱۳۶۷ نیز با آن مواجه شدند: اعدام عزیزانشان در سکوت و بی‌خبری و محرومیت از اطلاعات شفاف دربارهٔ سرنوشت و محل دفن آنان.

مسعود امینی، جوان ۲۵سالهٔ اهل سنقر کلیایی، یکی از نام‌های ثبت‌شده در حافظهٔ تاریخی قتل‌عام زندانیان سیاسی سال ۱۳۶۷ است. زندگی او از سال‌های جوانی با زندان گره خورد و پایان زندگی‌اش در گوهردشت رقم خورد؛ اما نامش در کنار دیگر قربانیان آن تابستان خونین باقی ماند. روایت او، افزون بر یادآوری سرنوشت یک زندانی سیاسی، روایت خانواده‌ای است که برای دانستن حقیقت و یافتن نشانی از فرزند خود، با سال‌ها انتظار و پاسخی دردناک روبه‌رو شد.

یاد مسعود امینی، مجاهد شهید قتل‌عام ۱۳۶۷، یادآور ضرورت ثبت نام قربانیان، حفظ شهادت خانواده‌ها و روشن‌شدن حقیقت دربارهٔ سرنوشت زندانیانی است که در آن تابستان اعدام شدند. نام او نباید در میان اسامی بی‌شمار قربانیان گم شود؛ زندگی، سال‌های اسارت و سرنوشت او بخشی از تاریخی است که خانواده‌ها و نسل‌های آینده حق دارند آن را بدانند.

مسعود امینی؛ سربدار گوهردشت، از جوانان سنقر کلیایی که نامش با قتل‌عام ۱۳۶۷ و رنج بی‌پایان خانواده‌های دادخواه گره خورده است. یادش گرامی و نامش جاودان باد.

ادامه مطلب

روایت شاهدان؛ غلامرضا قهرمانی؛ زندانی سیاسی سال ۶۰ تا ۶۵

 

چگونه یک دانشجوی دانشگاه صنعتی شریف به زندانی سیاسی تبدیل شد؟

من غلامرضا قهرمانی هستم. سال ۵۶ با نام سازمان آشنا شدم. دانشجوی دانشگاه صنعتی شریف بودم و بلافاصله بعد از پیروزی انقلاب، با تشکیل انجمن دانشجویان مسلمان دانشگاه صنعتی شریف، در ارتباط تشکیلاتی با انجمن و سازمان قرار گرفتم.

در واقع، سوم فروردین سال ۶۰، در حالی که در چاپخانه‌ای در مخبرالدوله تهران مشغول چاپ تقویم سازمان بودیم، توسط دادستانی دستگیر شدم.

به مدت پنج سال زندان بودم؛ دو سال در زندان اوین و سه سال در زندان قزل‌حصار. عید سال ۶۵، بعد از پایان حکمم، از زندان آزاد شدم. توانستم سه ماه بعد از آزادی، از طریق کد رادیویی، با سازمان ارتباط برقرار کنم و بعد هم در شهریور سال ۶۵ از مرز پاکستان خارج شوم و از آن طریق خودم را به اشرف برسانم؛ برای ادامه مبارزه.

چرا هویت واقعی غلامرضا قهرمانی دو سال پنهان ماند؟

سوم فروردین سال ۶۰ بود که در چاپخانه مشغول چاپ تقویم سازمان بودیم. من و مسئولم، پرویز سلیمی، در چاپخانه بودیم که دادستانی حمله کرد و ما را دستگیر کرد.

وقتی ما را دستگیر کردند، به زندان پل رومی بردند؛ زندان پل رومی، زندان معتادان بود. آنجا، در یک سلول ۱۴ نفره، تقریباً با تعدادی معتاد بودیم.

بعد از یک هفته ما را به اوین بردند، به سلول ۳۲۵ بالا. اما چون قبل از ۳۰ خرداد بود، ما اصلاً دستگیری را به رسمیت نمی‌شناختیم. اسم مستعار گفتم و خودم را رضا رمضان‌لو معرفی کردم.

به همین خاطر، تا دو سال اصلاً هویت اصلی من را نمی‌دانستند. ملاقات هم نداشتم.

بعد از دو سال، در عید سال ۶۲، من را دوباره برای بازجویی بردند.

«اگر تو رضا رمضان‌لو هستی، پس رضا قهرمانی کیست؟»

من را به بازجویی بردند و گفتند خودت را معرفی کن. در حالی که چشم‌بند داشتم، گفتم: «من رضا رمضان‌لو هستم.»

شروع کردند سه چهار نفر با مشت و لگد زدن و انواع و اقسام شکنجه‌ها را اعمال کردند. خودشان می‌گفتند فوتبال کردند؛ می‌زدند. بعد از اینکه حدود ۱۰ دقیقه من را زدند، گفتند: «اسمت چیست؟»

گفتم: «رضا رمضان‌لو.»

بعد دوباره مقداری زدند و بازجو گفت: «اگر تو رضا رمضان‌لو هستی، پس رضا قهرمانی کیست؟»

من فهمیدم که لو رفته‌ام. خیلی عادی گفتم که در خانه من را رضا قهرمانی صدا می‌کردند، ولی دوستانم رضا رمضان‌لو صدایم می‌کردند.

بازجو شروع کرد به هتاکی و فحاشی. حدود ۱۰ دقیقه دیگر با مشت و لگد من را می‌زدند. بعد از آن، من را به اتاق شکنجه بردند. یکی از آنها در حالی که چشم‌بند داشتم، پرسید: «شماره پایت چند است؟»

تعجب کردم. گفتم: «۴۲.» گفت: «الان می‌شود ۴۸.»

نفهمیدم منظورش چیست. دست و پایم را بستند؛ دست‌هایم را بالا و پایین بستند و شروع کردند به شلاق زدن. واقعاً با هر ضربه شلاق، تمام بدنم می‌لرزید و دردش در بدنم می‌پیچید.

بعد از ۱۰۰ ضربه شلاق، وقتی من را بلند کردند، اصلاً نمی‌توانستم روی پاهایم بایستم. پاهایم آن‌قدر باد کرده بود که دمپایی زندان پایم نمی‌رفت.

بعد من را به راهروی همان دادستانی بردند و کنار دیوار نشاندند. در حالی که چشم‌بند داشتم، از زیر آن، وقتی به چپ و راست نگاه می‌کردم، زندانی‌های دیگر را می‌دیدم. آنها هم مثل من نشسته بودند؛ پای بعضی‌هایشان خون‌آلود و پای بعضی‌های دیگرشان باندپیچی شده بود.

تا غروب آنجا بودم. صدای شکنجه و دادوبیداد دیگران واقعاً اذیت‌کننده و آزاردهنده بود. اگر بخواهم بگویم، شنیدن صدای شلاق‌هایی که به دیگران می‌زدند، برایم خیلی سخت‌تر از شلاق‌هایی بود که خودم خورده بودم.

بعد من را به سلول برگرداندند. روز بعد دوباره گفتند برای بازجویی بیایم. من را به اتاق بازجویی بردند، چند سؤال دیگر کردند و به سلول ۲۳۷ برگرداندند.

دادگاه چند دقیقه‌ای چگونه به پنج سال زندان ختم شد؟

بعد من را به دادگاه بردند؛ در واقع، چیزی که اسمش دادگاه بود. وقتی وارد شدم، یک اتاق کوچک بود که یک آخوند و دو سه نفر دیگر در آن نشسته بودند.

آن آخوند گفت دست‌هایت را بالا ببر. چشم‌بندم بالا بود. پرسید: «تو را برای چه دستگیر کردند؟»

گفتم: «من قبل از ۳۰ خرداد دستگیر شدم، در حالی که مشغول چاپ تقویم بودیم.»

بعد نگاهی به پرونده انداخت و به من گفت: «حکم پنج سال زندان.»

من پنج سال زندان گرفتم. بعد از من، فرد دیگری را به اتاق دادگاه بردند. من صدایش را می‌شنیدم که به او هم گفت: «ده سال حکم توست.»

بعد ما را به زندان برگرداندند. چند هفته بعد، ما را به زندان قزل‌حصار منتقل کردند. تقریباً در اواخر اردیبهشت سال ۶۲ بود که به زندان قزل‌حصار منتقل شدیم.

وقتی به زندان قزل‌حصار رفتم، یک هفته در قرنطینه بودیم؛ یعنی یک اتاق خالی بود که به آن قرنطینه می‌گفتند. بعد از یک هفته، ما را به بند چهار واحد منتقل کردند.

در مدتی که در زندان بودیم، با موضوعات مختلف آشنا شدیم، زندانی‌های مختلفی دیدیم و اخبار مختلفی درباره اعدام‌ها و مسائل دیگر شنیدیم؛ تا اینکه در سال ۶۵، در عید سال ۶۵، حکمم تمام شد و از زندان قزل‌حصار آزاد شدم

ادامه مطلب

احمد ریحانی؛ سربدار ۶۷

 

محل تولد: همدان

شغل: کشاورز

سن: ۲۵

تحصیلات: دیپلم

محل شهادت: همدان

تاریخ شهادت: ۱۳۶۷

مجاهد شهید احمد ریحانی، فرزند دلیر مردم همدان، در ۲۵سالگی در جریان قتل‌عام زندانیان سیاسی در سال ۱۳۶۷ جان باخت. او که در شهر همدان چشم به جهان گشوده بود، تحصیلات خود را تا دیپلم ادامه داد و به کشاورزی اشتغال داشت؛ مردی از دل مردم و از میان زحمت‌کشان این سرزمین.

احمد ریحانی تنها ۲۵ سال داشت؛ جوانی که می‌توانست سال‌های بسیاری در کنار خانواده و مردمش زندگی کند و ثمرهٔ تلاش و رنج خود را ببیند. اما نام او در شمار قربانیان قتل‌عام زندانیان سیاسی در تابستان خونین ۱۳۶۷ ثبت شد؛ فاجعه‌ای که هزاران زندانی سیاسی را از زندگی محروم کرد و خانواده‌های بسیاری را در سوگ عزیزانشان نشاند.

بر اساس اطلاعات موجود، احمد در همان سال در زادگاهش، همدان، اعدام شد. از جزئیات زندگی، روزهای اسارت و آخرین لحظات او اطلاعات بیشتری در دست نیست؛ اما همین نام و چند نشانه از زندگی‌اش، یادآور انسانی است که نباید سرگذشتش در گذر زمان به فراموشی سپرده شود.

از مجاهد شهید احمد ریحانی، متأسفانه تاکنون خاطرات و زندگینامهٔ مفصلی در دسترس قرار نگرفته است. ما می‌خواهیم با گردآوری روایت‌ها و اسناد، از زندگی او بیشتر بدانیم؛ از خانواده و سال‌های جوانی‌اش، از کار و تلاشش در زمین‌های کشاورزی و از مسیری که به سرنوشت تلخ سال ۱۳۶۷ انجامید.

از هم‌وطنانی که احمد ریحانی را می‌شناختند، با او آشنایی داشتند یا اطلاعاتی دربارهٔ زندگی و سرگذشتش در اختیار دارند، درخواست می‌کنیم خاطرات، تصاویر و اسناد خود را به نشانی aida.nikjo@gmail.com ارسال کنند تا گوشه‌های ناگفتهٔ زندگی این مجاهد شهید ثبت شود و یاد او برای نسل‌های آینده زنده بماند.

احمد ریحانی، جوان کشاورز همدانی، یکی از نام‌هایی است که باید از دل سکوت بیرون آورده شود؛ نامی که با قتل‌عام ۱۳۶۷ گره خورده و شایسته است داستان زندگی‌اش با تلاش و همیاری کسانی که او را می‌شناختند، روشن‌تر شود.

یاد مجاهد شهید احمد ریحانی گرامی و نامش جاودان باد.

ادامه مطلب

رجب اختیاردوست؛ سربدار ۶۷

 محل تولد: سلماس

سن: ۳۰

تحصیلات: دیپلم

محل شهادت: ارومیه

تاریخ شهادت: ۱۳۶۷

مجاهد شهید رجب اختیاردوست، فرزند دلیر مردم سلماس، در ۳۰سالگی در شمار جان‌باختگان قتل‌عام زندانیان سیاسی در سال ۱۳۶۷ قرار گرفت؛ جنایتی که در آن هزاران زندانی سیاسی، پس از سال‌ها اسارت، در تابستان خونین ۶۷ اعدام شدند.

رجب تحصیلات خود را تا دیپلم ادامه داده بود. او از میان مردم برخاسته بود؛ از سرزمینی که خاطره‌ها، رنج‌ها و آرزوهای مردمش با تاریخ مبارزه برای آزادی گره خورده است. نام او، همچون نام دیگر مجاهدانی که در آن تابستان خونین جان باختند، بخشی از حافظهٔ تاریخی مردمی است که نمی‌خواهند حقیقت آن جنایت به فراموشی سپرده شود.

در سال ۱۳۶۷، رجب اختیاردوست در شهر ارومیه سربدار شد و جان خود را از دست داد. او تنها ۳۰ سال داشت؛ سال‌هایی که می‌توانست سرآغاز فصل‌های تازه‌ای از زندگی باشد، اما سرنوشتش در جریان قتل‌عام زندانیان سیاسی رقم خورد. از جزئیات روزهای زندان، آخرین لحظات زندگی و چگونگی ایستادگی او اطلاعات بیشتری در دست نیست؛ بااین‌حال، نامش در میان شهدای قتل‌عام ۶۷ ثبت شده و شایسته است زندگی و سرگذشتش با گردآوری خاطرات و اسناد، هرچه روشن‌تر روایت شود.

از مجاهد شهید رجب اختیاردوست، متأسفانه تاکنون خاطرات و زندگینامهٔ مفصلی در اختیار ما قرار نگرفته است. هر خاطره، هر تصویر و هر سندی که بتواند گوشه‌ای از زندگی، شخصیت و مسیر مبارزاتی او را روشن کند، ارزشی ماندگار دارد؛ زیرا پشت هر نام، انسانی با گذشته، آرزوها، پیوندهای خانوادگی و داستانی نهفته است که نباید در سکوت تاریخ گم شود.

از هم‌وطنانی که رجب اختیاردوست را می‌شناختند، با او آشنایی داشتند یا اطلاعاتی دربارهٔ زندگی و سرنوشتش در اختیار دارند، درخواست می‌کنیم خاطرات، اسناد و دانسته‌های خود را به نشانی aida.nikjo@gmail.com ارسال کنند تا یاد و نام این مجاهد شهید با جزئیات بیشتری ثبت و به نسل‌های آینده منتقل شود.

رجب اختیاردوست؛ نامی از سلماس، یادگاری از تابستان خونین ۱۳۶۷ و بخشی از حافظهٔ فراموش‌نشدنی قتل‌عام زندانیان سیاسی. یادش گرامی و نامش جاودان

ادامه مطلب

طاهر بزاز حقیقت‌طلب؛ سربدار گوهردشت

 

محل تولد: زنجان

سن: ۳۰

تحصیلات: دانشجو

محل شهادت: کرج

تاریخ شهادت: ۱۳۶۷

محل زندان: گوهردشت

مجاهد شهید طاهر بزاز حقیقت‌طلب، دانشجوی ۳۰ساله و زاده شهر زنجان، از زندانیان سیاسی‌ای بود که در جریان قتل‌عام زندانیان سیاسی در تابستان ۱۳۶۷، در زندان گوهردشت کرج اعدام شد.

طاهر در شمار مجاهدان خلقی قرار دارد که در جریان آن قتل‌عام، جان خود را در زندان‌های جمهوری اسلامی از دست دادند. در تابستان ۱۳۶۷، زندانیان سیاسی بسیاری که دوران حبس خود را می‌گذراندند، بدون آن‌که خانواده‌هایشان از سرنوشت آنان اطلاع روشنی داشته باشند، اعدام شدند. نام طاهر بزاز حقیقت‌طلب نیز در میان قربانیان این کشتار ثبت شده است.

متأسفانه تاکنون اطلاعات بیشتری درباره زندگی شخصی، دوران دانشجویی، فعالیت‌ها، زمان دستگیری و سال‌های اسارت این مجاهد شهید در دسترس قرار نگرفته است. همچنین خاطره یا زندگینامه‌ای از او در اختیار نیست تا بتوان ابعاد بیشتری از زندگی و شخصیتش را بازگو کرد.

با وجود این، کمبود اطلاعات نباید موجب فراموشی نام او شود. پشت نام هر یک از جان‌باختگان قتل‌عام ۱۳۶۷، زندگی‌ای قرار داشت؛ انسانی با خانواده، دوستان، خاطرات و آرزوهایی که فرصت تحقق نیافتند. ثبت نام طاهر بزاز حقیقت‌طلب و تلاش برای گردآوری اطلاعات درباره او، گامی برای حفظ یاد و خاطره این مجاهد شهید و روشن‌تر شدن بخشی از تاریخ زندانیان سیاسی ایران است.

از هم‌وطنانی که طاهر بزاز حقیقت‌طلب را می‌شناسند، با او در ارتباط بوده‌اند یا خاطره، نامه و اطلاعاتی درباره زندگی و دوران زندان او دارند، درخواست می‌شود برای تکمیل زندگینامه این مجاهد شهید، اطلاعات خود را به نشانی زیر ارسال کنند:

aida.nikjo@gmail.com

هر خاطره و اطلاعاتی، هرچند کوتاه، می‌تواند در بازشناسی زندگی طاهر و ثبت یاد او برای نسل‌های آینده ارزشمند باشد. امید است با همکاری خانواده، دوستان، هم‌بندان و آشنایان او، اطلاعات بیشتری درباره این مجاهد شهید گردآوری شود و نامش در حافظه تاریخی مردم ایران زنده بماند.

یاد مجاهد شهید طاهر بزاز حقیقت‌طلب، دانشجوی زنجانی و از سربداران قتل‌عام ۱۳۶۷ در زندان گوهردشت کرج، گرامی باد

ادامه مطلب

طاهر فاتحی سیاه استطلخی سربدار گوهردشت

 

محل تولد: بندر انزلی

شغل: کارمند

سن: ۲۹

تحصیلات: دیپلم

محل شهادت: کرج

تاریخ شهادت: ۱۳۶۷

محل زندان: گوهردشت

مجاهد شهید طاهر فاتحی سیاه استطلخی، کارمند و فارغ‌التحصیل دیپلم، در بندر انزلی متولد شد. او ۲۹ سال داشت که در جریان قتل‌عام زندانیان سیاسی در تابستان ۱۳۶۷، در زندان گوهردشت کرج به دست پاسداران جمهوری اسلامی اعدام شد.

طاهر فاتحی سیاه استطلخی از جمله مجاهدان خلقی است که نامشان در شمار قربانیان قتل‌عام سال ۱۳۶۷ ثبت شده است؛ جنایتی که طی آن، شمار زیادی از زندانیان سیاسی که سال‌ها در زندان‌های جمهوری اسلامی به‌سر می‌بردند، اعدام شدند.

متأسفانه تاکنون عکس، خاطره یا زندگینامه‌ای از این مجاهد شهید در دسترس قرار نگرفته است و جزئیات بیشتری از زندگی، فعالیت‌ها، زمان دستگیری و دوران اسارت او در اختیار نیست. با این حال، نبود اطلاعات و تصاویر، نام او را از یاد تاریخ پاک نمی‌کند. طاهر فاتحی سیاه استطلخی، با زندگی ناتمام و سرنوشت تلخش، بخشی از یاد و خاطره زندانیانی است که در قتل‌عام ۱۳۶۷ جان خود را از دست دادند.

از هم‌وطنانی که این مجاهد شهید را می‌شناسند، با او هم‌بند بوده‌اند یا عکس، خاطره، نامه و اطلاعاتی درباره زندگی و مبارزاتش در اختیار دارند، درخواست می‌شود برای تکمیل زندگینامه و زنده نگه‌داشتن یاد او، اطلاعات خود را به نشانی زیر ارسال کنند:

aida.nikjo@gmail.com

باشد که با یاری خانواده، دوستان، هم‌بندان و همه کسانی که خاطره‌ای از او در سینه دارند، گوشه‌هایی از زندگی این مجاهد شهید روشن شود و نام طاهر فاتحی سیاه استطلخی در حافظه تاریخی مردم ایران زنده بماند.

یاد مجاهد شهید طاهر فاتحی سیاه استطلخی گرامی باد؛ یکی از سربداران قتل‌عام ۱۳۶۷ در گوهردشت کرج

ادامه مطلب

روایت شاهدان؛ یوسف پوراصغریان؛ زندانی سیاسی سال ۶۱ تا ۶۴

 

از شوتبال و شکنجه تا سلول انفرادی؛ یک زندانی سیاسی از سال‌هایی می‌گوید که در اوین چه بر سر زندانیان می‌آمد

به نام خدا، به نام خلق قهرمان ایران. من یوسف پوراصغریان.

در سال ۱۳۵۶، با خواندن «آن‌ها که مرگ را برگزیدند» با سازمان مجاهدین خلق آشنا شدم.

اولین دستگیری‌ام در فروردین ۱۳۵۹، جلوی دانشگاه تهران بود که من را به دادستانی قصر منتقل کردند و مدت ۵ روز آنجا زندانی بودم. دستگیری دومم در سال ۵۹ بود که به کمیته مفتح، روبه‌روی حسینیه ارشاد، منتقل شدم و مدت ۲۵ روز در آنجا زندانی بودم و دستگیری سوم هم در میدان اعدام تهران بود که مستقیماً به اوین منتقل شدم. بعد از یک‌ونیم سال، در یک دادگاه نمایشی توسط محمدی گیلانی، حاکم شرع جنایتکار، به جرم هواداری از سازمان مجاهدین خلق ایران و مصادره سلاح از پادگان شهید بهشتی در انقلاب ضدسلطنتی، ابتدا برای فشار روانی به اعدام محکوم شدم و نهایتاً به ۳ سال زندان محکوم شدم.

مجموعاً مدت ۴ سال در زندان‌های اوین و قزل‌حصار زندانی بودم. یک سال بیش از حکمی که داشتم در زندان بودم که ما بهش می‌گفتیم «ملی‌کشی».

در اسفند ۶۴ از زندان آزاد شدم و در اواخر ۶۵ ابتدا به ترکیه آمدم و پس از آن به عراق آمدم و در منطقه مرزی به واحدهای رزمی مجاهدین پیوستم.

از «ارشاد» روزانه تا شکنجه شبانه؛ پشت درهای کمیته مفتح چه می‌گذشت؟

در دستگیری اولیه اولم در مهر ۵۹، به دادستانی قصر رفتم. اون چشمم را خیره کرده بود. نظم، دیسیپلین و برنامه‌ریزی بود که زندانیان مجاهد در این محل داشتند؛ از برنامه روزانه، از ورزش روزانه، از کار جمعی روزانه، مشخصاً از زمانی که برای اعتراض به این‌که آقا، به چه دلیل در این شرایط ما را زندانی کردید، به صورت دقیق برنامه‌ریزی شده بود.

اما در دستگیری دومم صحنه کاملاً متفاوت بود. در کمیته مفتح، روزها رئیس کمیته و معاونش به‌اصطلاح ما را ارشاد می‌کردند که به خط امام بیاورند. همین‌ها شب‌ها با ۶، ۷ تا پاسدار گردن‌کلفت، که هر کدام‌شان کلاه کوکلوس‌کلان داشتند، دایره‌ای شکل می‌دادند که ما وسطش بودیم و در این حین ما را با مشت و لگد به همدیگر پاس‌کاری می‌کردند که ما اصطلاحاً به این گفتیم «شوتبال». این شب متوالی ادامه داشت.

یک شب با دوستانم قرار گذاشتیم که به این‌که بشناسیم این‌ها از چه کسانی هستند، این‌ها چه کسانی هستند، کلاه کوکلوس‌کلان را از سرشان برداریم. همین کار را هم کردیم. در حین پاس‌کاری و ضرب و شتم، کلاه کوکلوس‌کلان را از سرشان برداشتیم. متوجه شدیم که همین دو نفر که روزها ما را می‌خواستند مثلاً ارشاد کنند، همان‌هایی هستند که دارند ما را شکنجه می‌کنند.

رضا شافعی، رئیس کمیته، که بعداً وزیر صنایع رژیم شد و محمدرضا خاتمی، معاون او که بعداً معاون وزیر صنایع شد. طبعاً این‌ها برای خوش‌خدمتی به این درجه رسیده بودند.

در یک شب، وضعیت ضرب و شتم بسیار سنگین بود. آش‌ولاش در منطقه کمیته مفتح افتاده بودیم که من و دوستم با هم قرار گذاشتیم، طرح فراری را ریختیم و همان شب اقدام به فرار کردیم و بعداً به افشای کمیته مفتح پرداختیم.

اوین؛ وقتی شکنجه از بازجویی شروع می‌شد

سومین دستگیری در میدان اعدام تهران، در حالی که بر سر قرار حاضر شده بودم، متوجه شدم که میدان تحت محاصره وزارت اطلاعات است. همان‌جا در این محاصره من را دستگیر کردند و با ضرب و شتم به اوین منتقل کردند.

آنچه در اوین به خاطر می‌آورم، ابتدا به دادسرا و بعد شعبه ۷ منتقل شدم. در بدو ورود به من چشم‌بند بسته‌اند و از اینجا به بعد در همه صحنه‌ها این چشم‌بند همراه بود.

در شعبه ۷ من را در راهرویی بردند. در این راهرو، در محل، خواهران و مردان مختلف زندانی بودند. هر کسی، هر پاسداری که از کنار ما رد می‌شد، یک لگدی به ما می‌زد؛ گویی که لگد زدن امری عادی و روال کارشان است.

بعد از ۳ ساعت من را به اتاقی بردند. در این اتاق یک تخت فلزی بود که باید از زیر چشم‌بند می‌توانستم ببینم. به تخت بستند. دهانم را با پارچه کثیف پر کردند و پاهایم را با کابل بستند. بدون اینکه سؤالی بپرسند، شروع کردند به ضربات کابل.

به نحوی که در نقطه‌ای تعداد و رقم تعداد کابل یادم رفت، اما احساس کردم که تمام گوشت تنم داره رو به هوا پرتاب می‌شه و لحظه سختی بود. بعد از مدتی پارچه را از دهانم برداشتند و پاسداری پرسید: «اسمت رو بگو.» من طبق همان طرح خودم گفتم: «اصلاً برای چی من را اینجا آوردید؟ به چه دلیل من را دستگیر کردید؟» مجدداً پارچه را توی دهانم گذاشت و این سیکل را ادامه داد.

این روند ادامه داشت تا جایی که دیگر نوبت من تمام شد. من را در حالی که راه نمی‌توانستم بروم، به راهرو پرتاب کردند.

در راهرو ماندم، همان شب. پاسداری از توی راهرو آمد و گفت: «امشب ادامه می‌کنیم.»

در این حالت، ۳ تا پاسدار من را به اتاق انتهای راهرو شعبه ۷ بردند. در کنار دیوار نگه داشتند. پاسداری که بعداً فهمیدم سربازجو است، بست به نام رؤوف، فرمان داد: «این منافق را بزنیم.»

بعد از این صدای «گرنگ» آمد. ۳ بار این صحنه تکرار شد. احساس کردم که کارم تمام شده. امروز خواندم، اما دیدم شلیکی به من صورت نگرفت و مجدداً من را زیر باد کتک و ضرب و شتم و مشت و لگد گرفتند و آش‌ولاش به راهرو پرتاب کردند.

۴ روز و نیم در این حالت بودم. در همان راهرو، طبعاً در این ۴ روز و نیم شاهد شکنجه و صدای ضجه خواهران و برادرانی بودم که بعضاً بی‌دلیل دستگیر شده بودند.

بعد از ۴ روز پاسدار آمد. گفت که طبق سنت معمول این‌طور بود که هر شب می‌آمدند و می‌گفتند: «بنده کجاست؟» که به آن منتقل کند.

پاسداری بعد از ۴ روز آمد و به من گفت: «تو کدوم بندی؟»

من که اصلاً بندهای اوین را نمی‌شناختم، به حرف کنار آمدم که گفت ۲۰۰ و نکته کار کردم و گفتم من هم ۲۰۹ هستم. این را گفتم برای اینکه خلاص بشم از وضعیتی که درش بودم. من را به ۲۰۹ بردند. ۳ ماه هیچ‌کس نمی‌دانست من کجام و اصلاً چه کار می‌کنم و هیچ مراجعه‌ای به من نشد.

در ۲۰۹، بعد از ۳ و نیم ماه، در حالی که به ظاهر پرونده من گم شده بود، مجدداً سراغ من آمدند.

یک هم‌سلولی، یک نی‌لبک و نوری در دل تاریکی

ما را به زیر بازجویی بردند و در آنجا بقیه مجاهدین دیگر هم بودند. معلوم بود که یک روال معمول است و به نوبت هر کدام را برای شکنجه بردند و با مشت و لگد گرفتند.

و به نوبت، بعد از اتمام این ضرب و شتم، می‌انداختند توی راهرو. با من هم همین کار را کردند و بعد از ضرب و شتم سنگین، من را به راهرو پرت کردند.

در آنجا باز من همان جمله‌ای که از ابتدا گفته بودم را تکرار کردم که: «به چه دلیل من را دستگیر کردید؟»

همچنان معلوم بود که وضعیت درهم‌وبرهمی برایشان بود. در این فضا من را به سلول برگرداندند.

ساعاتی نگذشته بود که مجاهدی به نام حسین پناهی‌فرد را به سلول من آوردند. برای دیدن یک مجاهد بعد از چند ماه در تنهایی، بسیار امیدبخش بود. ابتدا بعد از چاق‌سلامتی، حسین خودش را معرفی کرد. من هم خودم را معرفی کردم. حسین گفت: «من مال مشهدم.»

کمی به وضعیت آش‌ولاش پایش رسیدگی کردم که بسیار دردناک بود.

حسین گفت که «غصه این را نخور» و شروع کرد به ترفندها و رکاب‌هایی که با جا می‌زدند که برای من واقعاً جدید بود و بسیار آموزش دیده‌ام، چون خالی از ذهن بودم.

جالب اینجاست که در عین این فضای آش‌ولاش، با دهانش صدای نی‌لبک درمی‌آورد که برای من این موضوع بسیار درون تاریکی انگیزاننده بود.

در همین فاصله کوتاه، حسین دیگر فقط یک هم‌سلولی نبود. احساس می‌کردم که نه‌تنها درد و فشار و شکنجه را احساس نمی‌کند، بلکه سراسر شور، نور و انگیزه است.

واقعاً در چهره‌اش هیچ دردی احساس نمی‌کردم.

حسین به من گفت که: «احتمالاً دنبالم بیا، من را برای اعدام می‌برند.»

ساعت ۹ شب بود که سراغش آمدند و آخرین عینک را بر من زد و بردنش و بعد از اون دیگر خبری ازش نداشتم.

ادامه مطلب

عباس لطیفی؛ سربدار تهران

 

محل تولد: همدان

سن: ۲۴

تحصیلات: دیپلم

محل شهادت: تهران

تاریخ شهادت: ۱۳۶۷

مجاهد شهید عباس لطیفی، متولد شهر همدان، ۲۴ ساله و دارای مدرک دیپلم بود. او در سال ۱۳۶۷، در جریان قتل‌عام زندانیان سیاسی، در تهران به دست نیروهای جمهوری اسلامی اعدام شد.

عباس لطیفی از جمله جوانانی بود که نامشان در شمار قربانیان قتل‌عام سال ۱۳۶۷ ثبت شده است؛ نسلی که در زندان‌های ایران، در برابر فشار و سرکوب ایستاد و بسیاری از آنان بدون برخورداری از یک دادرسی عادلانه جان خود را از دست دادند.

متأسفانه اطلاعات بیشتری از زندگی شخصی، فعالیت‌های مبارزاتی، دوران بازداشت و آخرین روزهای زندگی عباس لطیفی در دست نیست. عکس، خاطره و زندگینامه کاملی از این مجاهد شهید نیز در اختیار ما قرار ندارد و همین خلأ، ضرورت گردآوری روایت‌های خانواده، دوستان و همرزمان او را بیشتر می‌کند.

هر خاطره، هر تصویر و هر سندی که از زندگی عباس لطیفی باقی مانده باشد، می‌تواند بخشی از زندگی و هویت او را برای نسل‌های آینده حفظ کند؛ زیرا پشت هر نام ثبت‌شده در فهرست جان‌باختگان سال ۱۳۶۷، زندگی یک انسان، خانواده‌ای و سال‌هایی از مبارزه و رنج نهفته است.

از همه هموطنانی که عباس لطیفی را می‌شناسند یا اطلاعاتی درباره زندگی، فعالیت‌ها، دوران زندان و سرنوشت او دارند، درخواست می‌شود خاطرات، اسناد و اطلاعات خود را برای تکمیل زندگی‌نامه این مجاهد شهید ارسال کنند:

aida.nikjo@gmail.com

یاد و نام عباس لطیفی، جوان ۲۴ ساله همدانی و از جان‌باختگان قتل‌عام ۱۳۶۷، گرامی باد.

ادامه مطلب